कर्जाची फेड अशी

Date: 
रवि, 11 सप्टें 2011

कर्जाची फेड अशी
नको रे मना द्रव्य तें पूढिलांचें।
अती स्वार्थ बुध्दीनें रे पाप साचें।।
घडे भोगणें पाप ते कर्म खोटे।
न होतंा मनासारिखें दु:ख मोठें।।9।।

प्रया मनाचा आराखडा मनाच्या आठव्या श्लोकापर्यंत काढला. आता आणखी भावी काळाचाही नवा विचार रामदासांनी पुढे ठेवला आहे. चैन करून पैसे उधळीत राहणारा मनुष्य, पुढल्या पिढीबद्दल बेफिकीर राहतो, बापाचे कर्ज मुलाला फेडावे लागते. आणि धर्माच्या सांगीप्रमाणे मुलाचा हा उपकार अति कष्ट करून कोठेतरी या माणसाला फेडावा लागतोच. म्हणजे या जन्मात भोगलेली चैन म्हणजे एक तऱ्हेने तुम्ही पुढल्या पिढीचे कर्जच काढीत असता आणि ते कर्ज फेडण्यासाठी तुम्हाला तिसऱ्या पिढीत जन्म घ्यावा लागतो. सुख आणि दु:खाचा खो खो खेदाचा गुणाकार होत राहतो. शेजाऱ्याचे कर्ज काढणे ही अति पापबुध्दी झाली. या अति स्वार्थाबुध्दीचे मंाजर डोळे मिटून दूध पिते, तेव्हां पुढल्या कष्टाचा बडा बडगा, भवितव्याच्या पोकळीत खडा राहात असतो.

दुसऱ्या ओळीत ’ अतिस्वार्थवृत्ती’ चा आविष्कार रामदासांनी केला आहे! आणि म्हणून तिसऱ्या ओळीत म्हटले आहे की, जे दु:ख भोगाला आले, ते त्यावेळी भोगून न टाकणे हे वर्तन खोटे आहे. पुढे चौथी ओळ म्हणते, खोट्या कर्मामुळे मनासारखे होत नाही, आणि छोटे दु:ख टाळायला गेलो, तर मोठे दु:ख येऊन उभे राहते. एबर्टने म्हटले आहे, इच्छाभोगाने नव्हे तर इच्छेचा त्याग करूनच शांती मिळेल. आणि हा इच्छात्याग इतका निर्विकल्प असला पाहिजे की, संत तिरूवल्लर म्हणतात, ’ अशा त्यागी माणसांची स्तुतीसुध्दा करणे शक्य नाही, ज्याप्रमाणे आजवर मेलेल्या माणसांची संख्या सांगणे शक्य नाही’.

मानस ज्ञानेश्र्वर
(’ संसारसौख्य ’ मंत्र या साधनेसाठी अध्याय 7, श्लोक 23ची मंत्रसंलग्न ओवी. लेखकाच्या निवेदनातील तळटीपेप्रमाणे.)
छरी ते भक्त माते नेणती। जे कल्पनेबाहेरी न निधती।
म्हणोनि कल्पित फळ पावती। अंतवंत।।47।।
हे जे भक्त आपल्या कोत्या संकल्पाच्या व विचाराच्या बाहेर कधीच पडत नाहीत, त्यांना माझे ज्ञान मुळीच नसते, म्हणून त्यांना जे फळ मिळते, त्याचा केव्हातरी अंत व्हावयाचा असतो; ते शाश्वत नसते.

भारतातील, पहिली आंतरराष्ट्रीय गर्भसंस्कार परिषद

View CatelogueView